კისრის ტკივილი ანუ ცერვიკალგია სიმპტომია, რომელიც ყველა ადამიანს ცხოვრებაში ერთხელ მაინც განუცდია. ტკივილი შეიძლება იყოს სხვადასხვა ხასიათის, ინტენსივობისა და ხანგრძლივობის, ზოგჯერ ის თავის მკვეთრი მობრუნების შემდეგ ჩნდება, ზოგჯერ კი მოსვენების დროს ან სპორტის თამაშის შემდეგ. ამ სიმპტომს მრავალი მიზეზი აქვს და ზოგიერთი მათგანი შეიძლება საშიში იყოს. თუ კისრის ტკივილს განიცდით, განსაკუთრებით ძლიერს ან ხანგრძლივს, უნდა მიმართოთ ექიმს თქვენი ჯანმრთელობის გაუარესების მიზეზის დასადგენად. ამ სტატიიდან შეიტყობთ კისრის ტკივილის ტიპებს, სიმპტომის გამომწვევ მიზეზებს, დიაგნოსტიკურ მეთოდებსა და მკურნალობას.
კისრის ტკივილის კლასიფიკაცია
ხანგრძლივობის მიხედვით, კისრის ტკივილის სამი ტიპი არსებობს:
- მწვავე – გრძელდება 6 კვირამდე;
- ქვემწვავე – გრძელდება 6-დან 12 კვირამდე;
- ქრონიკული – გრძელდება 12 კვირაზე მეტხანს. როგორც წესი, ის ორი პერიოდის ცვლილებით მიმდინარეობს: გამწვავება და რემისია. გამწვავების დროს ჩნდება ძლიერი ტკივილი, ხოლო რემისიის დროს სიმპტომი სუსტად არის გამოხატული ან საერთოდ არ არსებობს.
ამის გამო, კისრის ტკივილი ორ ტიპად იყოფა:
ვერტებროგენული. ცერვიკალგია ვითარდება საშვილოსნოს ყელის ხერხემლის პირველადი დაავადებების ფონზე. ხერხემლის დაზიანებული სტრუქტურიდან გამომდინარე, იგი შემდგომ კლასიფიცირდება ქვეტიპებად:
- სპონდილოგენური – ხერხემლის ძვლოვანი სტრუქტურების დაზიანება: სპონდილოზი, სპონდილოართროზი, ხერხემლის მოტეხილობები, ხერხემლის სტენოზი, ხერხემლის თანდაყოლილი ანომალიები, სიმსივნეები;
- დისკოგენური – მალთაშუა დისკის მთლიანობის დარღვევა ან დეფორმაცია: გამონაზარდები და თიაქარი.
არავერტებროგენული. ცერვიკალგია ვითარდება შინაგანი ორგანოების დაავადებების, კუნთების, იოგების დაზიანების ფონზე. ამ ჯგუფში შედის: სირინგომიელია, მიოფასციური ტკივილის სინდრომი, ეპიდურული აბსცესი, საყლაპავის, ხახის, ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგიები, ფსიქოგენური ტკივილი.
ლოკალიზაციის მიხედვით, ტკივილი შეიძლება წარმოიშვას კისრის წინა, გვერდით ან უკანა ნაწილში. თუ ტკივილი შერწყმულია კეფის მიდამოში უსიამოვნო შეგრძნებებთან, მაშინ ამ მდგომარეობას ცერვიკოკრანიალგია ეწოდება, ხოლო თუ მხრის მიდამოში უსიამოვნო შეგრძნებებთან ერთად, მაშინ მას ცერვიკობრაქიალგია ეწოდება.
კისრის ტკივილის გამომწვევი მიზეზები
კისრის ტკივილი თავის მობრუნებისას, ფიზიკური დატვირთვის შემდეგ ან მოსვენების დროს შეიძლება დამახასიათებელი იყოს მრავალი ნევროლოგიური, ინფექციური, ორთოპედიული, ტრავმატოლოგიური, ონკოლოგიური და ქირურგიული დაავადებისთვის. ზუსტი მიზეზის დასადგენად საჭიროა ექიმის კონსულტაცია და ყოვლისმომცველი დიაგნოსტიკა.
თუ ტკივილი ყველაზე ძლიერად კისრის წინა ნაწილში იგრძნობა, მაშინ მისი წარმოშობის შესაძლო მიზეზები შეიძლება იყოს:
- იოგის დაჭიმულობა;
- რბილ ქსოვილებში ანთება და ჩირქოვანი პროცესი;
- ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგია: დიფუზური ტოქსიკური ჩიყვი აუტოიმუნური დაზიანებაა, მწვავე თირეოიდიტი კი ფარისებრი ჯირკვლის ანთებაა.
თუ ტკივილი ყველაზე ძლიერად კისრის უკანა ნაწილში იგრძნობა, მაშინ მისი წარმოშობის ყველაზე სავარაუდო მიზეზები შეიძლება იყოს:
- კისრის ხერხემლის ხერხემლის ოსტეოქონდროზი;
- მალთაშუა თიაქარი;
- ოსტეოართრიტი;
- იოგების აპარატის დაზიანება;
- საშვილოსნოს ყელის მალების მოტეხილობა;
- საშვილოსნოს ყელის ხერხემლის გამრუდება.
თუ გვერდებზე კისრის კუნთები გტკივათ, მიზეზები შეიძლება იყოს შემდეგი:
- კუნთების სპაზმი;
- რეტროფარინგეალური აბსცესი;
- ლიმფური კვანძების ანთება;
- ტორტიკოლისი — კისრის თანდაყოლილი ან შეძენილი დეფორმაცია, რომელიც დაკავშირებულია კუნთების ტონუსის დარღვევასთან.
თუ კისრის ტკივილთან ერთად, არსებობს ყელში დისკომფორტის, მაღალი სხეულის ტემპერატურის და ინტოქსიკაციის სიმპტომების შემთხვევაში, ჯანმრთელობის გაუარესების სავარაუდო მიზეზი შეიძლება იყოს მწვავე რესპირატორული ინფექცია. ასეთ სიტუაციაში შეიძლება ვივარაუდოთ ტონზილიტი, გრიპი, ტრაქეიტი და ფარინგიტი.
ცერვიკალგია შეიძლება ნებისმიერ ადამიანში განვითარდეს არახელსაყრელი გარეგანი ან შინაგანი ფაქტორის ზემოქმედების შედეგად. მხოლოდ ექიმის კონსულტაცია და გამოკვლევა დაგეხმარებათ სიმპტომის მიზეზის დადგენაში. თუმცა, მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ არსებობს რისკ-ფაქტორები, რომლებიც ზრდიან კისრის ტკივილის ალბათობას:
- ჭარბი ფიზიკური აქტივობა;
- სახიფათო სპორტით დაკავება;
- ხშირი ჰიპოთერმია;
- მჯდომარე ცხოვრების წესი;
- მჯდომარე სამუშაო, კომპიუტერთან ხანგრძლივი ჯდომა;
- კუნთოვანი სისტემის ქრონიკული დაავადებები;
- ხერხემალზე წარსული დაზიანებები და ოპერაციები;
- არაკომფორტულ ლეიბზე და ბალიშზე ძილი;
- მოხრილი.
უმეტეს შემთხვევაში, ტკივილი კისრის უკანა ნაწილში ვლინდება. მიზეზი ყველაზე ხშირად ხერხემლის ან კისრის კუნთებისა და იოგების დაზიანებაა.
მოდით, უფრო დეტალურად ვისაუბროთ კისრის ტკივილის ზოგიერთ მიზეზზე.
საშვილოსნოს ყელის ოსტეოქონდროზი
ქრონიკული დეგენერაციულ-დისტროფიული დაავადება, რომლის დროსაც მალთაშუა დისკების თანდათანობითი ცვეთა და გათხელება ხდება. შედეგად, ხერხემლის სხეულები იწყებენ ერთმანეთთან ხახუნს. დაავადებას თან ახლავს კისრის ტკივილი და თავის მოძრაობის შეზღუდვა. საშვილოსნოს ყელის ოსტეოქონდროზის მქონე ადამიანები განიცდიან კისრის მოძრაობის კომპენსატორულ შეზღუდვას ოსტეოფიტების – ხერხემლებზე ძვლოვანი წარმონაქმნების გაჩენის გამო.
კისრის ტკივილის გარდა, საშვილოსნოს ყელის ოსტეოქონდროზის დროს შეიძლება სხვა სიმპტომებიც გამოვლინდეს:
- თავის ტკივილი;
- ტკივილი მხრებში, ხელებში;
- ზედა კიდურების კანის მგრძნობელობის დარღვევა, თითების დაბუჟება;
- კუნთების სისუსტე ხელებში.
არასპეციფიკური კისრის ტკივილი
ეს კისრის ტკივილის ყველაზე გავრცელებული და უვნებელი მიზეზია. ის დაკავშირებულია კისრის არეში კუნთებისა და იოგების ზედმეტ დაჭიმულობასთან, რაც გამოწვეულია მათზე დატვირთვის არასათანადო განაწილებით. ამ შემთხვევაში, სიმპტომი შეიძლება გამოვლინდეს თავის მკვეთრი მოძრაობის, არასასიამოვნო სტატიკურ მდგომარეობაში ხანგრძლივი ყოფნის შემდეგ, მათ შორის ძილის დროს. ეს მდგომარეობა ვლინდება კისრის ტკივილით და თავის მოძრაობის შეზღუდვით, ხშირად ერთ მხარეს მოხრის ან მობრუნების გაძნელებით. კისრის უკანა ნაწილზე შეხებისას აღინიშნება ტკივილი და კუნთების დაჭიმულობა.
ლიმფადენიტი
კისრის ან ყბისქვეშა ლიმფური კვანძების ანთება. ყველაზე ხშირად, ლიმფადენიტი ორგანიზმში ინფექციური პროცესის შედეგია, მაგრამ შესაძლებელია პათოლოგიის სხვა მიზეზებიც. ლიმფური კვანძების ანთებისას ისინი ზომაში იზრდებიან, ამიტომ მათი პალპაცია თითებით ადვილად შეიძლება. ლიმფადენიტის დროს არა მხოლოდ ცერვიკალგია, არამედ ორგანიზმის ინტოქსიკაციის სიმპტომებიც ვლინდება:
- სხეულის ტემპერატურის მომატება;
- ზოგადი სისუსტე, სისუსტე, ძილიანობა;
- თავის ტკივილი;
- გულისრევა;
- მადის დაკარგვა;
- გულისცემის გახშირება.
თუ ანთება ლიმფურ სისხლძარღვებზე გავრცელდება, ტკივილის სინდრომი უფრო ინტენსიური და გამოხატული ხდება. ამ შემთხვევაში, ინფექცია ლიმფასთან ერთად შეიძლება გავრცელდეს სხვა ორგანოებსა და ქსოვილებზე, რაც ამძიმებს დაავადების მიმდინარეობას.
ცერვიკალგია შეიძლება განვითარდეს სპორტის ან ექსტრემალური აქტივობების დროს, როგორიცაა სნოუბორდი, წყალში წარუმატებელი ხტომის ან სიმაღლიდან ვარდნის გამო. ტკივილი ასევე შეიძლება იყოს კისერში დარტყმის შედეგი.
რომელ ექიმებს უნდა მივმართოთ კისრის ტკივილის შემთხვევაში?
მხოლოდ ექიმს შეუძლია განსაზღვროს, რა უნდა გავაკეთოთ მაშინ, როცა კისერი გვტკივა და თავის მობრუნება მტკივნეულია. სიმპტომის გაჩენისას არ ღირს ექიმთან ვიზიტის გადადება და თვითმკურნალობით დაკავება. ასეთი მიდგომა არამარტო არაეფექტიანია, არამედ დაავადების გამწვავებასაც შეიძლება გამოიწვიოს. მნიშვნელოვანია რაც შეიძლება ადრე ჩაწერა ექიმთან კონსულტაციაზე და კომპლექსური კვლევის ჩატარება ტკივილის ზუსტი მიზეზის გამოსავლენად.
ცერვიკალგიის (კისრის ტკივილის) გამომწვევი მიზეზის მიხედვით, დიაგნოსტიკასა და მკურნალობას სხვადასხვა სპეციალობის ექიმები შეიძლება აწარმოებდნენ. თუმცა პირველ რიგში რეკომენდებულია ნევროლოგთან მიმართვა — უმეტეს შემთხვევაში კისრის ტკივილი სწორედ მისი პროფილია.
თუ კისრის ტკივილი ტრავმის შემდეგ გაჩნდა, საჭიროა ტრავმატოლოგ -ორთოპედთან ჩაწერა.
თუ ტკივილი ახლავს ინტოქსიკაციის ნიშნებს ან სხვა სიმპტომებს, უნდა მივმართოთ თერაპევტს.
თერაპევტმა დამატებითი კვლევის შემდეგ შეიძლება გადაგამისამართოთ სხვა პროფილის სპეციალისტთან:
-
ინფექციონისტთან
-
ქირურგთან
-
ონკოლოგთან
-
ენდოკრინოლოგთან
-
ოტორინოლარინგოლოგთან
დიაგნოსტიკა
პირველი, რაც საჭიროა გააკეთოთ, თუ კისერში ძლიერად გტკივათ — მიმართოთ ექიმს. სპეციალისტი შეადგენს გამოკვლევის გეგმას, რომელიც საშუალებას მოგვცემს დადგინდეს სიმპტომის მიზეზი და დაინიშნოს ეფექტური მკურნალობა.
На первой консультации врач проводит:
- Опрос. Доктор уточняет наличие жалоб, особенности и время их возникновения. Специалист спрашивает про перенесенные заболевания, травмы и операции.
- Осмотр. При визуальном осмотре шее возможно выявление покраснения кожи, увеличенных и воспаленных лимфатических узлов, увеличение щитовидной железы, деформации и видимых повреждений шеи. Врач попросит пациента наклонить и повернуть голову, оценивая ее подвижность.
- Пальпацию. При пальпации возможно усиление болевого синдрома, выявление увеличенных лимфатических узлов и прочих дефектов или новообразований.
Установить точную причину боли в шее помогает лабораторная и инструментальная диагностика. В зависимости от симптомов, с которыми пациент к врачу, используются следующие методы обследования:
- Оптическая топография на аппарате Diers 4D-motion — это современное немецкое диагностическое оборудование, при помощи компьютерной обработки определяет проблемные зоны опорно-двигательного аппарата. Исследование можно пройти прямо в нашем центре.
- УЗИ мягких тканей и органов шеи.
- Дуплексное сканирование шейных сосудов.
- Рентгенография.
- КТ шейного отдела позвоночника.
- МРТ шейного отдела позвоночника, необходимая для визуализации твердых и мягких структур позвоночного столба.
- Лабораторные анализы: общий и биохимический анализ крови, анализ крови на гормоны щитовидной железы, воспалительные маркеры.
მნიშვნელოვანი
კისრის ტკივილი სხვადასხვა დაავადებას შეიძლება თან ახლდეს. ეს სიმპტომი ხშირია როგორც ტრავმების, ისე ნევროლოგიური, ქირურგიული, ენდოკრინული და ინფექციური დაავადებების დროს.
კისრის ტკივილი — სერიოზული მიზეზია ექიმთან დაუყოვნებლივი ვიზიტისთვის. სიმპტომის გამომწვევი მიზეზის დასადგენად აუცილებელია კომპლექსური დიაგნოსტიკა, რომელიც მოიცავს ფიზიკურ გასინჯვას, ინსტრუმენტულ კვლევებსა და ლაბორატორიულ ანალიზებს.
კისრის ტკივილის მკურნალობა დამოკიდებულია სიმპტომის გამომწვევ მიზეზზე. სიმეტრიაში ექიმები იყენებენ ბიომექანოთერაპიასა და თერაპიულ ვარჯიშებს — ეს მეთოდები გეხმარებათ გათავისუფლდეთ ტკივილისგან ინიექციებისა და მედიკამენტების გარეშე, სხეულის ბალანსის აღდგენის გზით.
